Ҷуғрофия

Гуногунии фарҳангӣ

Гуногунии фарҳангӣ


We are searching data for your request:

Forums and discussions:
Manuals and reference books:
Data from registers:
Wait the end of the search in all databases.
Upon completion, a link will appear to access the found materials.

Гуногунии фарҳангӣ фарҳангҳои мухталифи сайёраиро ифода мекунад. Фарҳанг маҷмӯи расму анъанаҳои халқе мебошад, ки аз насл ба насл мегузарад.

Ҳамин тавр, ҳамчун унсурҳои намояндагии фарҳангии одамони мушаххас фарқ мекунанд: забон, эътиқод, арзишҳо, урфу одат, рафтор, дин, фолклор, рақс, пухтупаз, санъат ва дигарон.

Ҳамин тавр, як фарҳангро аз дигар фарқият унсурҳои таркибӣ ташкил медиҳанд, ки дар натиҷа мафҳуми ҳувияти фарҳангиро ташкил медиҳанд, яъне фарде, ки ба ин гурӯҳ мансуб аст, бо омилҳои муайянкунандаи фарҳанги он муайян мешавад.

Азбаски гуногунии фарҳангӣ маҷмӯи фарҳангҳои мавҷударо дар бар мегирад, маҳз ҳамин омилҳои мушаххас, ки маҷмӯи унсурҳои рамзии мавҷударо фарқ мекунанд ва фарқиятҳои фарҳангии байни одамонро тақвият мебахшанд.

Бисёре аз муҳаққиқон розӣ ҳастанд, ки раванди ҷаҳонишавӣ ба гуногунии фарҳангӣ халал мерасонад, зеро дар байни кишварҳо мубодилаи шадиди иқтисодӣ ва фарҳангӣ вуҷуд дорад, ки аксар вақт ҳамҷинсгаро ҳастанд.

Соли 2001 онро 185 давлати аъзо "ба" тасдиқ карданд.Эъломияи умумии ЮНЕСКО оид ба гуногунии фарҳангӣ", ки воситаи аввалини ҳифз ва пешрафти гуногуншаклии фарҳангии мардум ва муколамаи байни фарҳангҳо мебошад ва гуногунӣ ҳамчун" мероси умумии башарият "эътироф карда мешавад."

Эъломияи умумиҷаҳонӣ оид ба гуногунии фарҳангӣ

Конфронси генералии Созмони Милали Муттаҳид оид ба таълим, илм ва фарҳанг дар ҷаласаи 31-уми худ, 2 ноябри соли 2001 қабул шудааст.

Шинохтан, фарқият ва гуногунандешӣ

Моддаи 1
Гуногунии фарҳангӣ: Мероси умумии инсоният

Фарҳанг бо мурури замон ва фазо шаклҳои гуногунро мегирад. Ин гуногунрангӣ дар хислатҳои беназир ва гуногунандешии мушаххасоти гурӯҳҳо ва ҷомеаҳое, ки инсониятро ташкил медиҳанд, навишта шудааст. Гуногунрангии фарҳангӣ ҳамчун манбаи мубодила, навоварӣ ва эҷодкорӣ барои инсоният муҳим аст, зеро гуногунии биологӣ барои табиат муҳим аст. Ба ин маъно, он мероси умумии инсониятро ташкил медиҳад ва бояд ба манфиати наслҳои ҳозира ва оянда эътироф ва тасдиқ карда шавад.

Моддаи 2
Аз гуногуншаклии фарҳангӣ то гуногунандешии фарҳангӣ

Дар ҷомеаҳои торафт фарқкунандаи мо, таъмини ҳамбастагии ҳамаҷонибаи байни одамон ва гурӯҳҳо бо ҳувиятҳои фарҳангии гуногунандешӣ, гуногун ва динамикӣ ва омодагии онҳо барои зиндагӣ якҷоя муҳим аст. Сиёсатҳое, ки ба фарогирӣ ва иштироки ҳамаи шаҳрвандон нигаронида шудаанд, кафолати ваҳдати иҷтимоӣ, устувории ҷомеаи шаҳрвандӣ ва сулҳ мебошад. Ҳамин тариқ муайяншуда, гуногунандешии фарҳангӣ ба воқеияти гуногунрангии фарҳангӣ изҳори сиёсӣ медиҳад. Плюрализми фарҳангӣ аз муҳити демократӣ ҷудонопазир аз мубодилаи фарҳангӣ ва густариши тавонмандиҳои эҷодӣ, ки ҳаёти ҷомеаро пуштибонӣ мекунанд, мусоидат мекунад.

Моддаи 3
Гуногунрангии фарҳангӣ ҳамчун омили рушд

Гуногунрангии фарҳангӣ доираи имконоти барои ҳама фарогирро васеъ мекунад; Ин яке аз манбаъҳои рушд аст, ки на танҳо аз ҷиҳати рушди иқтисодӣ фаҳмида мешавад, балки ҳамчун воситаи боз ҳам қонеъгардонии мавҷудияти ақлӣ, эҳсосӣ, маънавӣ ва маънавӣ.

ДАВЛАТИ МАДАНИЯТ ВА ҲУҚУҚИ ИНСОН

Моддаи 4
Ҳуқуқҳои инсон ҳамчун кафолати гуногунии фарҳангӣ

Ҳимояи гуногунрангии фарҳангӣ як этикаи ахлоқӣ мебошад, ки аз эҳтироми ҳуқуқи инсон ҷудонопазир аст. Он маънои садоқат ба ҳуқуқҳои инсон ва озодиҳои асосӣ, алахусус, ҳуқуқҳои шахсони ба ақаллиятҳои миллӣ ва миллатҳои бумӣ мансуббударо дорад. Ҳеҷ кас наметавонад гуногунии фарҳангиро барои сафед кардани поймолкунии ҳуқуқи инсон, ки бо қонунҳои байналмилалӣ кафолат дода шудааст ё маҳдуд кардани миқёси он, даъват кунад.

Моддаи 5
Ҳуқуқҳои фарҳангӣ ҳамчун чаҳорчӯбае, ки гуногунии фарҳангиро фароҳам меорад

Ҳуқуқҳои фарҳангӣ қисми ҷудонопазири ҳуқуқҳои инсон мебошанд, ки умумӣ, тақсимнашаванда ва вобастагӣ мебошанд. Рушди гуногуншаклии эҷодӣ татбиқи пурраи ҳуқуқҳои фарҳангиро, ки дар моддаи 27 Эъломияи умумии ҳуқуқи башар ва моддаҳои 13 ва 15 Паймони байналхалқӣ доир ба ҳуқуқҳои иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангӣ муайян карда шудааст, талаб мекунад. Аз ин рӯ, ҳар кас бояд тавонад изҳори баён кунад ва кори худро бо забони интихобкардаашон, хусусан бо забони модарӣ, эҷод ва паҳн намояд. Ҳар як инсон бояд ба таълими хушсифат ва таҳсилот, ки ҳувияти фарҳангии онҳоро пурра эҳтиром мекунад, ҳуқуқ дорад. ва ҳар як инсон ҳақ дорад дар ҳаёти фарҳангии интихобкардаашон ширкат варзад ва равишҳои фарҳангии худро бидуни зарар ба эҳтироми ҳуқуқҳои инсон ва озодиҳои асосӣ анҷом диҳад.

Моддаи 6
Дастрасии ҳама ба гуногунии фарҳангӣ

Ҳангоми таъмини ҷараёни озоди ғояҳо тавассути калима ва тасвир, бояд ба он эътимод пайдо кард, ки тамоми фарҳангҳо метавонанд худро ифода кунанд ва худро шиносон кунанд. Озодии баён, гуногунандешии ВАО, бисёрзабонӣ, дастрасии баробар ба санъат ва донишҳои илмию техникӣ, аз ҷумла дар шакли рақамӣ ва дастрасии ҳама фарҳангҳо ба воситаҳои баён ва паҳн онҳо кафолати гуногунии фарҳангӣ мебошанд.

Гуногунӣ ва эҷодиёти фарҳангӣ

Моддаи 7
Мероси фарҳангӣ ҳамчун манбаи эҷодкорӣ

Офариниш аз анъанаҳои фарҳангӣ реша мегирад, аммо дар иртибот бо фарҳангҳои дигар ривоҷ меёбад. Аз ин лиҳоз, мерос дар ҳама шаклҳояш бояд ҳифз, арзёбӣ ва ба наслҳои оянда ҳамчун шаҳодати таҷриба ва талошҳои инсонӣ ҷиҳати мусоидат ба эҷодкорӣ дар тамоми гуногунрангии худ ва илҳом додани муколамаи воқеӣ байни фарҳангҳо.

Моддаи 8
Молҳо ва хидматҳои фарҳангӣ: Маҳсулот бар хилофи ҳама чизҳо

Бо назардошти таҳаввулоти кунунии иқтисодӣ ва технологӣ, ки барои пешрафт ва инноватсия имкониятҳои васеъ фароҳам меоранд, бояд ба гуногунрангии пешниҳодҳои эҷодӣ, эътирофи дурусти ҳуқуқи муаллифон ва рассомон ва мушаххасоти молу хидматҳои фарҳангӣ, ки ба сифати дорандагони ҳувият, арзишҳо ва маъно, онҳо наметавонанд ҳамчун мол ё маҳсулоти истеъмолӣ баррасӣ карда шаванд.

Моддаи 9
Сиёсати фарҳангӣ ҳамчун катализатор барои эҷодкорӣ

Ҳангоми таъмини гардиши озоди ғояҳо ва кор, сиёсати фарҳангӣ бояд шароити мусоидро барои тавлид ва паҳн кардани молҳо ва хидматҳои мухталифи фарҳангӣ тавассути соҳаҳои фарҳангӣ бо васила барои дар сатҳи маҳаллӣ ва ҷаҳонӣ муаррифӣ кардани онҳо фароҳам оварад. Масъулияти ҳар як давлат бо дарназардошти ӯҳдадориҳои байналмилалии худ, муайян кардани сиёсати фарҳангии худ ва татбиқи он бо ҳар василае, ки мувофиқи мақсад дониста мешавад, хоҳ бо дастгирии дастгирии амалиётӣ ва ҳам танзими мувофиқ масъул аст.

ДАВЛАТИ МАҲАЛЛ AND ВА ҲАМКОРИИ БАЙНАЛМИЛАЛ.

Моддаи 10
Афзун кардани тавонмандиҳои ҷаҳонӣ ва паҳнсозӣ

Бо назардошти номутавозунии кунунӣ дар ҷараёнҳои ҷаҳонӣ ва табодули молу хидматҳои фарҳангӣ, тақвияти ҳамкориҳои байналмилалӣ ва ҳамбастагӣ зарур аст, то ки ҳамаи кишварҳо, хусусан кишварҳои дар ҳоли рушд ва гузариш, тавонанд саноатҳои қобили зист ва рақобатпазир дар сатҳи миллӣ ва байналмилалӣ.

Моддаи 11
Ҳамкорӣ байни бахши давлатӣ, бахши хусусӣ ва ҷомеаи шаҳрвандӣ

Танҳо қувваҳои бозор наметавонанд ҳифз ва пешрафти гуногуншаклии фарҳангиро кафолат диҳанд, ки барои рушди устувори инсон муҳим аст. Аз ин нуқтаи назар, афзалияти сиёсати давлатро бояд дар ҳамкорӣ бо бахши хусусӣ ва ҷомеаи шаҳрвандӣ тасдиқ намуд.

Моддаи 12
Нақши ЮНЕСКО

ЮНЕСКО аз рӯи ваколатҳои худ ва функсияҳо, ӯҳдадориҳои зерин дорад:

а) мусоидат намудан ба ворид намудани принсипҳои дар Эъломияи мазкур овардашуда ба стратегияҳои рушд, ки дар мақомоти гуногуни байниҳукуматӣ муайян шудаанд;
б) ба сифати мақомоти истинод ва форум хидмат мекунад, ки дар он давлатҳо, ташкилотҳои байналмилалӣ ва ғайриҳукуматӣ, ҷомеаи шаҳрвандӣ ва бахши хусусӣ метавонанд якҷоя таҳияи мафҳумҳо, ҳадафҳо ва сиёсатҳоро оид ба гуногунии фарҳангӣ муттаҳид кунанд;
с) муайян намудани меъёрҳои меъёрии худ, баланд бардоштани маълумотнокӣ ва баланд бардоштани иқтидор дар соҳаҳои марбут ба ин Эъломия, ки ба салоҳияти он дохил мешаванд;
г) мусоидат намудан ба татбиқи Нақшаи амал, ки самтҳои асосии он ба Эъломия замима мегарданд.